*بۆ شه‌نگال و کۆبانێ* شنبه سوم آبان 1393 20:42

ژانی کۆنه‌م ھاته‌وه‌ سۆ، من که‌ دیم شه‌نگالی خۆم

                   ماڵ و نامووس و مناڵم هان له‌ ناو بارووت و بۆم

من له‌ سای ئاڵا ڕه‌شانی «داعش»ـی خوێنخۆره‌وه‌

                    بوومه‌ ئاواره‌ی نزار و دار و بێشه‌ و شاخ و چۆم

ئه‌و نه‌ویستانه‌ی که‌ ئێستا ده‌م له‌ مافی من ده‌ده‌ن

                    ھه‌ر ئه‌وانه‌ بوونه‌ ھۆ بۆم، تێک‌چڕێنن تان و پۆم

بۆته‌ یاسایه‌ک له‌ مێژوو، کوشتن و ئه‌نفالی کورد

                  لای ھه‌موو ئایین و دینێ فه‌رزه ئه‌م تاوانه‌ بۆم

‌ئه‌ی شه‌ھیدانی کۆبانێ و سوورگوڵی شه‌نگاله‌کەم

                 وا له‌ سایه‌ی ئێوه‌ زیندووم من له‌ مێژوو ڕه‌نگ و بۆم

بۆ چه‌ک و چۆڵی ڕەقیب، کورد بۆته‌ مشکی تاقیگه‌

                   له‌م غه‌زای پرشنگ کوژانه‌ پڕ له‌  پشکۆ  و ئه‌شق و سۆم

بێن ببینن چۆن کراوه‌ ماڵ و نامووسم حەڵاڵ

                 ھەر له‌ ژێر به‌یداخی ئەڵڵا و دوژمنی ھاودینی خۆم

 

ئه‌حمه‌د یاسینی «پشکۆ»

نوشته شده توسط له‌ تیف   | لینک ثابت |

وه‌سیه‌ت‌نامه‌ جمعه دوم آبان 1393 22:21
مه‌هێڵن که‌س بتانخه‌ڵه‌تێنێ و

 

                       ئێوه‌ش که‌س مه‌خه‌ڵه‌تێنن

نوشته شده توسط له‌ تیف   | لینک ثابت |

تۆ چاوت نه‌یشێ جمعه دوم آبان 1393 9:32
تۆ چاوت نه‌یـشێ عالی و به ‌که‌یفه‌ 
با چاو من بێشێ که‌س نایـژێ حه‌یفه‌ 

خودا نه‌کەردە دییه‌و بکا ئێش 
دییه‌ی من له جێی دییه‌و بدا ئێش 

خودا نه‌کەرده به‌د وە گیانت بوو
هه‌ر به‌ڵا نه‌سیب دوشمنانت بوو 

کاڵێ بۆ خاتر عاواڵان له کۆ 
هه‌رگیز نه‌وینم داخ له دییه‌ی تۆ 

هه‌ر ده‌ردێ بۆ تۆ بێـته خواره‌وه
ئه‌یکێشم به گیان به سه‌ر باره‌وە

چاوی تۆ قیبله‌ی ئه‌شق و دڵداریی 
‌چاوی من چاوگه‌ی گریان و زاریی 

من چاوم بۆ چه‌س ئه‌سرین بـڕژێنێ 
با چاو تۆ خوه‌ش بێ دنیا بوینێ 

تۆ چاوت نه‌یشێ قیبله‌ی دڵانه
با چاو من بێشێ داییم گریانه
نوشته شده توسط له‌ تیف   | لینک ثابت |

خه‌می خاک جمعه هجدهم مهر 1393 8:45

                   *  خه‌می خاک *

 

ده‌با خه‌ممان خه‌می خاک بێ و خه‌می خاکمان له‌ سه‌ر چاو بێت

                              ده‌با گیانی به‌ یه‌ک بوونمان،وه‌کوو سێبه‌ر له‌ به‌ر چاو بێت

ده‌با هه‌مووان قه‌تارێ بین،له‌ پۆل مه‌لی خۆشه‌ویستی

                               خاک‌په‌رست بین،گوڵ‌په‌رست بین،شیرین‌تره‌ له‌ خۆویستی

ده‌با دڵی کوڕ و کاڵمان،به‌ نیشتمان ئاشت که‌ینه‌وه‌

                                ته‌می کێوی ڕامانی دڵ،له‌ ناو دڵیان بسڕینه‌وه‌

ده‌با ده‌نگی بانگی بابان،سابڵاغی شین به‌ نوێژ بێنێ

                                 بزه‌ی قه‌ڵای هه‌ولێره‌که‌م،ماردینی تار به‌ نوور بێنێ

ده‌با شیله‌ و گه‌زۆی ئه‌شق،بڕژێته‌وه‌ دڵی دڵ‌لاو

                                  ئه‌وینی خاک بگرێته‌وه،‌په‌نجه‌ره‌ی دڵ وه‌کوو لاولاو

ده‌با هه‌مووان خاک‌په‌رست بین،خاک به‌ ئاودا نه‌ده‌ینه‌وه‌

                                   که‌ لێمان ڕۆیی،به‌ قه‌ڕنێ‌تر،به‌ تۆزی پای ناگه‌ینه‌وه‌

به‌ تۆزی پای ناگه‌ینه‌وه‌........

نوشته شده توسط له‌ تیف   | لینک ثابت |

" سه‌دان ساڵه "‌ سه شنبه پانزدهم مهر 1393 21:56
" سه‌دان ساڵه "‌

 

سه‌دان ساڵه‌،له‌ وێرانه‌ ماڵی خۆمدا،کتکه‌کۆره‌ی گۆشه‌ی متبه‌قی سوڵتانم.

        سه‌دان ساڵه‌،حه‌وشوبه‌ره‌ی خۆم واڵایه‌ و له‌ به‌ر ده‌رگه‌ی دزانی خۆم پاسه‌وانم.

          سه‌دان ساڵه‌،ڕۆژێک ده‌بم به‌ مه‌یته‌ری والی به‌غدا ،ڕۆژێک له‌ تاران کووتاڵم؛

              ڕۆژێک لیفکه‌م گه‌ڵی ژنی سوڵتان ده‌شۆم،ڕۆژێک گه‌سکم شام ده‌ماڵم.

سه‌دان ساڵه‌،وه‌کوو چنگێک دانه‌وێڵهئاشی مێژوو فڕێی داوم؛

              هه‌ر چوار ده‌ورم شارۆچکه‌یه‌ و مێرووله‌ ده‌میان تێ‌ناوم.

                       سه‌دان ساڵه‌،کاسه‌سه‌رم مناره‌یه‌،کێ بێ، ده‌نگی تیا هه‌ڵده‌بڕێ.

                    سه‌دان ساڵه‌،نیشتمانم نێرگه‌له‌یه‌،کێ بێ، به‌ ده‌میه‌وه‌ ده‌گرێ.

من پشتێکی بریندارم،له‌ قامچی خۆم ڕاپه‌ڕیوم؛

            من لافاوێکی لاسارم،له‌و که‌نارانه‌ هه‌ڵساوم که‌ ته‌نگیان پێ هه‌ڵچنیوم.

                          نانیشمه‌وه‌،نانوومه‌وه‌،بێ‌ئارامم؛

ئارامی من چرایه‌ک بوو،ڕه‌شه‌بای ده‌ورم خوێنی ڕشت.

             بێ‌به‌زه‌ییم،به‌زه‌یی من زه‌ریایه‌ک بوو، بینیان پێوه‌ نا و هه‌ڵیانمشت.

                             که‌ من دان بم، کوا ده‌رفه‌ت؟ یا من یا مێروو.

                                               که‌ من خوێن بم،کوا ده‌رفه‌ت؟یا من یا زێروو؟

            قه‌حبه‌ن ئه‌وانه‌ی پێم ده‌ڵێن:دان و مێروو برای یه‌کن!

                           قه‌حبه‌ن ئه‌وانه‌ی پێم ده‌ڵێن:خوێن و زێروو برای یه‌کن!

    قه‌حبه‌ن ئه‌وانه‌ی پێم ده‌ڵێن:ماسی و چه‌نگاڵ،مشک و جه‌واڵ،

  ده‌ست و چزوو برای یه‌کن!

      وه‌رن خه‌ڵکه‌!له‌ نێچیر و زام بپرسن،بڵێن تو خوا ! خه‌نجه‌ر هه‌یه‌ زام تیمار کا

                                 ڕاوچی هه‌یه‌،نێچیر نه‌خوا ؟

ده‌ له‌ دار به‌ڕوو بپرسن،ته‌وری دیوه‌ دار بڕ نه‌بێ؟

                                       قه‌حبه‌ن ئه‌وانه‌ی پێم ده‌ڵێن:ماری شیرین ژاریش هه‌یه‌!

         قه‌حبه‌ن ئه‌وانه‌ی پێم ده‌ڵێن:ته‌وری برای داریش هه‌یه‌!

                    من پشتێکی بریندارم،من لافاوێکی لاسارم،بێ‌ئارامم،بێ‌به‌زه‌ییم.

ئارامی من،چرایه‌ک بوو،ڕه‌شه‌بای ده‌ورم خوێنی ڕشت؛

                              به‌زه‌یی من زه‌ریایه‌ک بوو،بینیان پێوه‌ نا و هه‌ڵیانمشت!

                                

                                                                                 (استاد عه‌بدوڵڵا په‌شێو- 1981 )

(پس از روان‌خوانی شعر زیبای بالا،واژه‌هایی را که‌ زیرشان خط کشیده‌ شده‌ به‌ فارسی ترجمه‌ کنید.)

نوشته شده توسط له‌ تیف   | لینک ثابت |

     (خاندانها و حکومتهای کوردی در کوردستان)

۱- مادها: سرسلسله‌:دیاکۆ- آخرین حاکم: آستیاگ- تاریخ حکومت:از700 تا 550 پ.ز

2- فرمانروایان بابان :سرسلسله‌:پیربوداق مشهور به‌ بابا- آخرین حاکم:خلیل خالد پاشا- تاریخ حکومت:از1075 تا 1311 ھ.ق

3- فرمانروایان اردلان:سرسلسله‌:بابا اردلان- آخرین حاکم:عباس خان سردار رشید- تاریخ حکومت:از564    تا 1342ھ.ق

4- خاندان زنگنه‌:سرسلسله‌:نجف قلی خان زنگنه‌- دکتر عبدالحمید اعظمی زنگنه‌

5- فرمانروایان هکاری:سرسلسله‌:امیر عزالدین شیر هکاری- آخرین حاکم: زکریا بیگ هکاری- تاریخ حکومت:از789 تا 1005ھ.ق

6- فرمانروایان منتشا: سرسلسله‌:بهاالدین منتشا بیگ- آخرین حاکم:لیث بیگ منتشا- تاریخ حکومت:از700 تا 829ھ.ق

7- فرمانروایان ملکان: سرسلسله‌: ملک سلیمان- آخرین حاکم:ملک سلطان حسین- تاریخ حکومت:از700 تا 1005ھ.ق

8- فرمانروایان مروانی: سرسلسله‌:دۆسته‌ک- آخرین حاکم:عیسکان حمیدی مروانی- تاریخ حکومت:از321 تا 540ھ.ق

9- فرمانروایان محمودی: سرسلسله‌:امیر محمود- آخرین حاکم:علی پاشا محمودی- تاریخ حکومت:از- تا 1049ھ.ق

10-  فرمانروایان لر بزرگ(فضلویه‌): سرسلسله‌:ابوطاهر فضلویه‌- آخرین حاکم:امیر غیاث الدین فضلویه‌- تاریخ حکومت:از-540 تا 830ھ.ق

11- فرمانروایان لر کوچک(خورشیدی): سرسلسله‌:شجاع الدین خورشید- آخرین حاکم:شاه وردی خان خورشیدی - تاریخ حکومت:از-570 تا 1006ھ.ق

12- فرمانروایان گوڕکێڵ: سرسلسله‌:امیر حاجی بدر- آخرین حاکم:امیر احمدبن محمد گوڕکێڵ- تاریخ حکومت:از-900 تا 1005ھ.ق

13- فرمانروایان گل‌باغی: سرسلسله‌:عباس آغا- آخرین حاکم:محمد قلی اسد گل‌باغی- تاریخ حکومت:از-900 تا 1092ھ.ق

14- فرمانروایان کلس و اعزاز: سرسلسله:امیر مند بیگ کلس- آخرین حاکم:امیر بشیر جانبولاد- تاریخ حکومت:از-900 تا 1252ھ.ق

 15- فرمانروایان قوچان: سرسلسله:شاه قلی سلطان زعفرانلو- آخرین حاکم:خان ابدال خان- تاریخ حکومت:از-1100 تا 1195ھ.ق

16- فرمانروایان عمادی: سرسلسله:عمادالدین عمادی- آخرین حاکم:شیخ خطار عمادی- تاریخ حکومت:از-1080 تا 1274ھ.ق

17- فرمانروایان صاصونی(حه‌زۆ): سرسلسله:امیر عزالدین- آخرین حاکم:احمد بیگ صاصونی- تاریخ حکومت:از-900 تا 1005ھ.ق

18- فرمانروایان شیروان: سرسلسله:میر حسین شیروان- آخرین حاکم:میر شمس الدین ایروان- تاریخ حکومت:از-900 تا 1005ھ.ق

19- فرمانروایان شبانکاره‌: سرسلسله:علی رامانی شبانکاره‌ای- آخرین حاکم:ملک مظفرالدیم محمدرامانی شبانکاره‌ای- تاریخ حکومت:از-421 تا 756ھ.ق

20- فرمانروایان سیا منصور: سرسلسله:خلیل خان سیا منصور- آخرین حاکم:دولتیارخان سیا منصور- تاریخ حکومت:از-  تا 998ھ.ق- منطقه‌ی گروس

21- فرمانروایان سویدی: سرسلسله:امیر شهاب سویدی- آخرین حاکم:سلیمان بیگ سویدی-  تاریخ حکومت:از-  تا 1005ھ.ق- شمال کوردستان

22- فرمانروایان سلیمانی (سلیفانی): سرسلسله:مروان- آخرین حاکم:ابراهیم بیگ اقساق- تاریخ حکومت:از-  تا 1005ھ.ق- شمال کوردستان

23- فرمانروایان زرقی: سرسلسله: امیر حمزه‌ درزینی ازرقی- آخرین حاکم:عمر بیگ ترجیل- تاریخ حکومت:از- 907 تا 1005ھ.ق- شمال کوردستان

24- فرمانروایان خیزان: سرسلسله:امیر داود خیزان- آخرین حاکم:امیر حسن خیزان- تاریخ حکومت:از- 824 تا 1005ھ.ق- شمال کوردستان

25- فرمانروایان پازوکی: سرسلسله:حسین علی بیگ پازوکی- آخرین حاکم:اویس بیگ دوم پازوکی- تاریخ حکومت:از- 900 تا 985ھ.ق- شمال کوردستان

26- فرمانروایان برادۆست: سرسلسله:امیر غازی قران برادۆست- آخرین حاکم:الغ بیگ برادۆست- تاریخ حکومت:از- تا 1020ھ.ق- شرق کوردستان

27- فرمانروایان بدلیس: سرسلسله:ملک اشرف بدلیسی- آخرین حاکم:امیر عبدال خان بدلیسی- تاریخ حکومت:از- 625 تا 1066ھ.ق- شمال کوردستان

28- فرمانروایان ارومی: سرسلسله:امیر صدقه‌ بن علی ارومی- آخرین حاکم:امیر صدقه‌ ثانی- تاریخ حکومت:از-170 تا 212ھ.ق- شرق کوردستان

29- فرمانروایان سنجابی: سرسلسله:شیر محمدخان- آخرین حاکم:اللهیار خان سنجابی- تاریخ حکومت:از-1260 تا 1326ھ.ق- شرق کوردستان

30- فرمانروایان شمذینان: سرسلسله:شیخ طاها نهری شمذینانی- آخرین حاکم:شیخ عبیدالله‌ نهری- تاریخ حکومت:از-1250 تا 1296ھ.ق- شمال کوردستان

31- فرمانروایان سالاریان: سرسلسله:مرزبان سالاری- آخرین حاکم:ابوالهیجا سالاری- تاریخ حکومت:از-334 تا 381ھ.ق- شرق کوردستان

32- فرمانروایان روادیان(شدادیان): سرسلسله:محمد بن شداد- آخرین حاکم:فضلون دوم شدادی- تاریخ حکومت:از-340 تا 570ھ.ق- شمال کوردستان

33- فرمانروایان چکنی: سرسلسله:بوداق بیگ چکنی- آخرین حاکم:محمد سلطان چکنی- تاریخ حکومت:از-989 تا 1000ھ.ق- شمال کوردستان

34- فرمانروایان هذبانی: سرسلسله:امیر محمد هذبانی- آخرین حاکم:امیر جمال الدین یوسف هذبانی- تاریخ حکومت:از-293 تا 704ھ.ق- شرق و جنوب کوردستان

 35- فرمانروایان ملی: سرسلسله:تیمور پاشا ملی- آخرین حاکم:ابراهیم پاشا ملی- تاریخ حکومت:از-1206 تا 1328ھ.ق- شمال کوردستان

36- فرمانروایان ملکشاهی: سرسلسله:ملکشا چمشکزک- آخرین حاکم:کیخسرو بیگ دوم- تاریخ حکومت:از-596 تا 1005ھ.ق- شمال کوردستان

37- فرمانروایان مکری: سرسلسله:امیر سیف الدین مکری- آخرین حاکم:محمد حسین خان سردار مکری- تاریخ حکومت:از-900 تا 1333ھ.ق- شرق کوردستان

38- فرمانروایان حسنویه‌ برزیکانی: سرسلسله:امیر حسین برزیکانی- آخرین حاکم:ابوسالم دیسم- تاریخ حکومت:از-330 تا 540ھ.ق- جنوب کوردستان

39- فرمانروایان جاف: سرسلسله:محمد پاشا جاف- آخرین حاکم: محمد بیگ جاف- تاریخ حکومت:از-1308 ھ.ق تا 1340ھ.ش- شرق کوردستان

40-  فرمانروایان بنی کاکویه‌: سرسلسله:علاالدوله‌ کاکویه‌- آخرین حاکم:امیر ابوکالیجار دوم- تاریخ حکومت:از-394 تا 437ھ.ق- 

41- فرمانروایان بنی عناز: سرسلسله:امیر ابوالفتح محمد شازنجانی- آخرین حاکم:ابومنصورشازنجانی- تاریخ حکومت:از-381 تا 511ھ.ق- شرق کوردستان

42- فرمانروایان بادینان: سرسلسله:امیر زین الدین بادینانی- آخرین حاکم: اسماعیل پاشا دوم بادینانی- تاریخ حکومت:از-770 تا 1259ھ.ق- شمال کوردستان

43- فرمانروایان مرداسی: سرسلسله:امیر بولدوق مرداسی- آخرین حاکم:امیر محمد بیگ چرموک- تاریخ حکومت:از-  تا 1005ھ.ق- شمال کوردستان

44- فرمانروایان براخوی: سرسلسله:قنبر خان براخوی- آخرین حاکم:میر محمد خان براخوی- تاریخ حکومت:از- 907 تا 1310ھ.ق

45- فرمانروایان عزیزان: سرسلسله:امیر عبدالعزیز بختی- آخرین حاکم:میر شرف عزیزان- تاریخ حکومت:از- 680 تا -  شمال کوردستان

46- فرمانروایان بانه‌: سرسلسله:میرزا بیگ بانه‌- آخرین حاکم:محمد خان بانه‌- تاریخ حکومت:از-   تا 1334 ھ.ق - شرق کوردستان

47- فرمانروایان جانداریان: سرسلسله:امیر کبیر شمس الدین جاندار- آخرین حاکم:مصطفی پاشا جاندار- تاریخ حکومت:از-691   تا   ھ.ق - شمال کوردستان

48- فرمانروایان بدرخانیان: سرسلسله:نورالله‌ محمد بیگ بدرخان- آخرین حاکم:امین عالی بیگ بدرخانی- تاریخ حکومت:از-1277 تا 1396 ھ.ق - شمال کوردستان

49- فرمانروایان ایوبیان: سرسلسله:ملک افضل ایوبی- آخرین حاکم:نسیب خاتون ایوبی- تاریخ حکومت:از-567 تا 697 ھ.ق - غرب کوردستان

50- فرمانروایان کلهر: سرسلسله:غیب الله‌ بیگ- آخرین حاکم:سلطان ذوالفقار خان کلهر- تاریخ حکومت:از-  تا 920 ھ.ق -شرق کوردستان

51- فرمانروایان کبودوند گروس: سرسلسله:لطفعلی خان گروسی- آخرین حاکم:یحیی خان گروسی- تاریخ حکومت:از- 1004 تا 1277 ھ.ق -شرق کوردستان

52- فرمانروایان شکاک: سرسلسله:اسماعیل خان عبدوی شکاک- آخرین حاکم:یحیی خان چهریقی- تاریخ حکومت:از- 1211 تا 1264 ھ.ق -شرق کوردستان

53- فرمانروایان راس نحاش: سرسلسله:امیر اسماعیل نحاش- آخرین حاکم:امیر صعب- تاریخ حکومت:از- 978 تا 1871 ھ.ق 

54- فرمانروایان دنبلی: سرسلسله:امیر شیخ احمد بیگ دنبلی- آخرین حاکم:امیر اصلان خان دنبلی- تاریخ حکومت:از- 380 تا 1254 ھ.ق – غرب و شمال کوردستان

55- فرمانروایان داسنی: سرسلسله:حسین بیگ داسنی- آخرین حاکم:- تاریخ حکومت:از- 941 تا   ھ.ق – جنوب کوردستان

56- فرمانروایان سۆران: سرسلسله:کلوس- آخرین حاکم:-    تاریخ حکومت:از-   تا   ھ.ق – جنوب کوردستان

 

منبع:تاریخ مشاهیر کورد-بابا مردوخ روحانی – جلد اول

 

نوشته شده توسط له‌ تیف   | لینک ثابت |

ئه‌مریکا و کورد: چ فریا ‌ڕه‌سێک؟ چهارشنبه دوم مهر 1393 22:20
ئه‌مریکا و کورد: چ فریا ‌ڕه‌سێک؟!

د.سه‌ردار عه‌زیز

رۆژنامه‌نوسێکی رۆژنامه‌ی فاینانشاڵ تایمز له رێگه‌ی ته‌له‌فونه‌وه له قاهیره‌وه ده‌رباره‌ی په‌یوه‌ندی نێوان ئه‌مریکا و کورد و به هاناوه هاتنی ئه‌مریکا لێی پرسیم: بۆچی ئه‌مریکا به‌ده‌م حکومه‌تی ناوه‌ندیه‌وه نه‌چوه، کاتێک که‌وته ژێر مه‌ترسی داعشه‌وه، به‌ڵام وه‌ها خێرا به‌ده‌م حکومه‌تی هه‌رێمه‌وه هات. ئه‌گه‌ر ئه‌م پرسیاره ڕه‌وابێت ئه‌وا ده‌كرێت چه‌ند هۆکارێک له پشتیه‌وه بێت.

وه‌ك ده‌زانرێت که ئه‌مریکا (ئیداره‌ی ئۆباما) ناخوازێت ده‌ستوه‌رداته نێو قه‌یرانه‌کانی جیهانه‌وه به‌تایبه‌ت له رووی سه‌ربازیه‌وه. یه‌کێک له هۆکاره‌كانی ئه‌م خۆ به دوورگرتنه‌ی ئه‌مریکا له قه‌یرانه‌كانی جیهان، بریتیه له شکستی ئه‌مریکا له عێراق. به جۆرێک که له لایه‌ن خه‌ڵك و ئیداره‌ی ئۆباماوه جۆرێک له تۆقین یان فۆبیا دروستبوه ده‌رباره‌ی عێراق. ڕه‌نگه ئه‌مه یه‌كه‌م هۆکاربێت له سستی و به‌وه‌ڵام نه‌هاتنی ئه‌مریکا له سه‌ر حکومه‌تی ناوه‌ندی. ئه‌مه به روونی له لێدوانه‌كه‌ی ئۆبامادا دیاره.

ئۆباما ڕاشکاوانه ده‌ڵێت که کێشه‌ی عێراق له رێگای هێزه‌وه چاره‌سه‌ر ناکرێت. ئۆباما له لێدوانه‌که‌یدا هه‌ست به قورساییه‌ك ده‌كرێت له‌وه‌ی که چۆن بۆ خه‌ڵكی ئه‌مریکای روون بکاته‌وه که ئه‌م ده‌ست تێوه‌ردانه پێویسته. له سه‌ره‌تای په‌ره‌گرافێکی لێدوانه‌كه‌یدا ئۆباما ده‌ڵێت: وه‌ك پێشتر گوتم، ئه‌مریکا ناتوانێت و نابێت ده‌ستوه‌رداته هه‌موو قه‌یرانێک که له جیهاندا رووده‌دات. بۆیه رێگام پێبده‌‌ن که روون بم ده‌رباره‌ی ئه‌وه‌ی که بۆچی پێویسته ده‌ست تێوه‌رده‌ین، بۆ ئێستا؟ لێره‌دا ئۆباما به‌هانه‌ی مرۆیی ده‌هێنێته‌وه که چۆن ئێزیدیه‌كان له رووبه‌رووبونه‌وه‌ی مه‌ترسی جێنۆسایددان.

ئه‌م جۆره له خیتابه نیشانی ئه‌دات که چه‌ند ئۆباما هه‌‌ست به قورسی ده‌كات له ڕازیکردنی خه‌ڵكی ئه‌مریکادا. ئۆباما ڕاشکاوانه دان به‌وه‌دا ده‌نێت که قه‌یرانی عێراق ناتوانرێت له رێگای د‌‌ه‌ستتێوه‌ردانی سه‌ربازی ئه‌مریکیه‌وه چاره‌سه‌ر بکرێت، ئه‌مه‌ش له هه‌مانکاتدا یانی ئه‌مریکا ئاماده‌نیه جگه له به‌كارهێنانی هێزی ئاسمانی و به‌خشینی چه‌ک به هیچ شێوازێکی تر به‌شداربێت.

ڕه‌نگه دووه‌م هۆکاری به ده‌نگه‌وه‌هاتنی ئه‌مریکا و ئه‌گه‌ری ده‌ستتێوه‌ڕدانی ئه‌وه‌بێت که ئه‌مریکا پاش ناردنی زیاتر له ٣٠٠ ڕاوێژکار له مانگی شه‌شی ڕابوردوو ئێستا خاوه‌ن زانیاری مه‌یدانی زیاتره له باره‌ی بارودۆخه‌كه‌وه. به‌م پێیه له رووی لۆجستیه‌وه ئه‌مه ئاسانکاری ده‌كات. هۆکارێکی تری که ئۆباما خۆی ئاماژه‌ی پێئه‌دات بریتیه له پاراستنی قونسوڵخانه‌ی ئه‌مریکی و کارمه‌نده‌كانی له هه‌ولێر.

 دیاره روونه ئه‌گه‌ر ئه‌مه مه‌به‌ستیش بێت ئه‌وا له هه‌مانکاتدا مه‌به‌ستێکی باشه بۆ ڕازیکردنی خه‌ڵكی ئه‌مریکی که ده‌ستێوه‌ردانه‌كه بۆ پاراستنی هاوڵاتی ئه‌مریکی و به‌رژه‌وه‌ندی ئه‌مریکایه، نه‌ك تێوه‌گلانی له جه‌نگێک که هیچ په‌یوه‌ندی به ئه‌مریکاوه نیه. له ڕاستیدا ئه‌م هۆکاره یه‌کێک بوو له ستراتیژه‌كانی حکومه‌تی هه‌رێم له ساڵانی رابوردوودا که بوونی قونسوڵخانه‌کان له هه‌ولێر ده‌بێته هۆکاری وه‌ده‌نگهاتنی وڵاته‌‌کانیان له کاتی دروستبونی هه‌ڕه‌شه.

 ڕه‌نگه ئه‌م هۆکاره‌ش بێت که وه‌ها له ئۆباما ده‌كات ناوی هه‌ولێر (ئه‌ربیل) بهێنێت. ئه‌مه بۆ وڵاتانی تریش ڕاسته. وه‌ك ده‌زانین که تورکیا له موسڵ قونسوڵخانه‌ی هه‌بوو به هاتنی داعش ده‌ستیان به‌سه‌ردا گیراو هه‌تا ئێستا چاره‌نوسیان نادیاره. به‌ڵام ئه‌گه‌ر ئه‌مانه هۆکاره ئاشکراکانن، ئه‌وا هۆکاره ئاماژه پێنه‌دراوه‌كان یان ئه‌و هۆکارانه‌ی که پێویسته خوێندنه‌وه‌یان بۆ بکرێت چین. ده‌كرێت لێره‌دا به‌راوردێک له نێوان که‌وتنی موسڵ و ئه‌گه‌ری که‌وتنی هه‌ولێردا بکه‌ین. که‌وتنی موسڵ بوه‌ هۆی هاتنه ئارای خه‌لافه‌تی ئیسلام. گه‌ر له ئه‌ده‌بیاتی ئه‌م خه‌لافه‌ته بنواڕیت ئه‌وا به روونی دیاره که ئامانجیان وروژانی سه‌رجه‌م خه‌ڵکانی موسوڵمانی جیهانه که هاوڕایانن.

به‌م پێیه ئه‌م خه‌لافه‌ته له کاتێکدا ده‌خوازێت له هه‌موو کونجێکه‌وه خه‌ڵكی هاوڕای پێبگات له هه‌مانکاتدا ده‌خوازێت به گشت جێگایه‌كدا بڵاوبێته‌وه. بوونی مه‌ترسیه‌کی وه‌ها له لایه‌ن ئه‌مریکاوه جێگای بایه‌خه. گه‌ر بێتوو ئه‌مریکا لێگه‌ڕێت هه‌ولێر یان هه‌رێمی کوردستان بکه‌وێته ده‌ست ئه‌م تیرۆریستانه ئه‌وا سه‌رجه‌م هاوسه‌نگی هێز له ناوچه‌که‌دا ده‌خه‌نه مه‌ترسیه‌وه له هه‌مانکاتدا وه‌ها ده‌كات که خێراتر به ناوچه‌كانی تردا ته‌شه‌نه بکه‌ن.

بوونی بیرۆکه‌ی خه‌لیفه و به ده‌ست هێنانی توانا وه‌ها ده‌كات که له گه‌ڵ دروستبوونی هێزێکی وه‌هادا سه‌رجه‌م نه‌خشه‌ی ناوچه‌كه بکه‌وێته مه‌ترسیه‌وه. که‌وتنی هه‌ولێر به مانای کۆتایی دوا جێگادێت له عێراقدا که ئه‌مریکا بتوانێت مامه‌ڵه‌ی له گه‌ڵدابکات و کاریگه‌ری له سه‌ر سیاسه‌تی ناوچه‌که دابنێت.

به‌م پێیه به‌هانا هاتنی ئه‌مریکا بایه‌‌خێکی تایبه‌تی هه‌یه، نه‌ک ته‌نها له ئێستادا به‌ڵکو له داهاتووشدا. ئه‌م بایه‌خه ئه‌و په‌یامه ده‌گه‌یه‌نێت که هه‌رێمی کوردستان ده‌بێت بپارێزرێت.

ئه‌و‌ه‌ی له سیاسه‌تی ئۆبامادا ده‌رده‌که‌وێت ئه‌وه‌یه که ئه‌و به هیچ شێوه‌یه‌‌ک ئامانجی نیه که داعش له ناو به‌رێت، به‌ڵکو ده‌خوازێت له قاڵبی بدات و کاریگه‌ری سنورداربکات. لێره‌دا ده‌كرێت بپرسین ئایا کورد چه‌ندێک ده‌توانێت له پشتیوانی ئه‌مریکا و وڵاتانی تر سودمه‌‌ندبێت. چه‌ندێتی سودمه‌ندبوون به‌ستراوه به چۆنێتی رێکخستنی کورد بۆ توانا و هێز و ئیداره‌دانی کێشه‌كان و جیاوازیه‌كانی.

کورد پێویستی به سوپایه، به ئیداره‌كردنێکی سه‌رده‌میانه و نیشتمانیانه، به حکومی عه‌قڵ. دوو هێزه خێڵه‌کیه‌که‌ی کورد هێشتا زۆریان ماوه ببنه دوو هێزی نه‌ته‌وه‌یی و نیشتمانی. ئه‌م قه‌یرانه ده‌ریخست که ئێمه چه‌ند زۆرمان ماوه هه‌تا به عه‌قڵی ده‌وڵه‌تی روو به رووی خۆمان و جیاوازیه‌کانمان ببینه‌وه. له کاتێکدا که ئۆباما ناوی هه‌ولێر ده‌هێنێت له هه‌مانکاتدا زیاتر له سی جار ناوی عێراق ده‌هێنێت به‌بێ ئه‌وه‌ی ته‌نها جارێک ناوی حکومه‌تی هه‌رێمی کوردستان بهێنێت.

 به‌م پێیه ئه‌م رووداوه ده‌بێته هۆی زیاتر به عێراقبوونه‌وه‌ی هه‌رێم. بۆیه ئه‌م به هاناهاتنه‌وه‌ی ئه‌مریکا ده‌بێت له لایه‌ن کورده‌وه به ئاراسته‌یه‌كدا ببرێت که ببێته پشتیوانی زیاتر بۆ پاراستنی حکومه‌تی هه‌رێم نه‌ک دروستکردنه‌وه‌ی عێراق. له ڕاستیدا به ئاسانی ده‌توانرێت ئه‌م پرۆسه‌یه به قازانجی کورددا بشکێته‌وه گه‌ر کورد بتوانێت سیسته‌ماتیکانه له رێگای ده‌زگا و سوپا و دیپلۆماسیه‌ت و ئابوری و وزه‌وه کار له سه‌ر ئه‌م دۆخه نوێیه بکات.

له ڕابوردوودا کار له سه‌ر کوشتنی ئیراده‌ێ خه‌ڵک کاری سه‌ره‌كی هێزه کوردیه‌كان بوو، ئێستاش هه‌مان شت به‌رده‌وامه. ئه‌وه‌ێ جێگای باسه که ئێمه ته‌نها رووبه‌رووی مه‌ترسیه‌کی کاتی نابینه‌وه، ئێمه له ئاستی فیکریدا رووبه‌رووی قه‌یران ده‌بینه‌وه. فیکری عێراق، فیکری ئیسلامی سیاسی، فیکری ناسیونالیزمی عه‌ره‌ب و له به‌رامبه‌ریدا ناسیونالیزمی کوردی. هه‌موو ئه‌مانه زۆر به کرچ و کاڵی مامه‌ڵه‌ی له گه‌ڵدا ده‌کرێت. به جۆرێک کاریگه‌ری نه‌رێی هه‌یه له سه‌ر ئاسایشی نیشتمانی ئێمه.

 

نوشته شده توسط له‌ تیف   | لینک ثابت |

ھەی شەمی بەشەوق، چل چرای شەوان
ھەی ژیانی من، ھەی ڕۆحی ڕەوان
ھەی گلێنەکەی، دیدەی بێ خەوان
ھەی ئاسکی سەرکەل، لەسێبەر سڵ‌کەر
ھەی ھەوای سازی، کوێستانان لە سەر
ھەی عەنبەرین خاڵ، سۆسەنی کڵاف
ھەی ڕووناکایی، ڕەشماڵانی جاف
ھەی من پەروانەی، پەڕ سووتاوی تۆ
ھەی من گیرۆدەی، زوڵفی خاوی تۆ
تۆ جارێ نایەی بۆ سەر وەختی من
گوێ نادەی بە ئاھ، زامی سەختی من
ناپرسیت ئاخۆ، من بۆ تۆ چۆنم
بێ باکی لە تین، قرچەی دەرونم
ھەوای کوێستانت، وا بۆ بووەوە
حەیفت کرد منت، لەبیر چووەوە
بێ مروەتیت کرد، ھەی شەم دەربارەم
من بۆ تۆ قەیسی، سیا ستارەم
وادەی من و تۆ، دیوانی خوا بێ
مەگەر ئەو ڕۆژە، دادم ڕەوا بێ
شەمی شەم ڕوومەت، تۆ بە سەلامەت
سکاڵای دڵم ،     کەوتە قیامەت
نوشته شده توسط له‌ تیف   | لینک ثابت |

ئه‌مه‌ یه‌کێ له‌ سه‌رکرده‌کانی داعشه‌!..... پنجشنبه بیست و هفتم شهریور 1393 22:56
چاو له‌م سه‌رکرده‌ی داعشه‌ بکه‌ن که‌ له‌ که‌رکووک ده‌سگیر کراوه،‌ تۆ خودا 

 به‌م ڕوخساره‌وه‌ له‌ مرۆڤه‌ سه‌ره‌تاییه‌کان (انسانهای اولیه‌)ناچێت که‌

 هێشتا مێشکیان گه‌شه‌ی نه‌کردووه‌؟؟!نازانم ڕای ئێوه‌ چییه‌!

 

دستگیری یک سرکرده‌ داعش در کرکوک.jpg


 

 

 

 

 

نوشته شده توسط له‌ تیف   | لینک ثابت |

ئه‌م چه‌ند ناوه‌ جوانه‌ خۆم هه‌ڵمبژاردووه‌

 

ئالان /نام منطقه ای  درشرق کردستان  در سردشت

کوێستان /کوهستان

میدیا /سرزمین ماد کردستان

نیشتمان /میهن/ مام وطن،سرزمین  

تریفه‌ /نور مهتاب

ڤیان /عشق

ئاراد:نام فرشته ای است در آیین زرتشت

ئاگرين/   آتشين. کنايه از آدم شجاع

ماردین:نام منطقه وشهری درشمال کردستان زیردست ترکیه/ منسوب به‌ مادها

هێدی:صبور

کاردۆخ:نامی باستانی برای ملت کرد

کانی:چشمه

کوردستان:نام سرزمین  رویایی کردها که مهد تمدنی باشکوه وبه‌ غارت رفته‌ است

که‌ژان:کوهها، جمع که‌ژ

گه‌زیزه:نوعی گل کوهی زیبا

گۆران:نام یکی از طوایف مشهور کرد

گوڵان:گلها/ دوم ماه بهاری درماههای کردی

لاوێن:قبیله ای از کردها/نوازش دهنده

سارۆ:سردار کرد در دوران شاه اسماعیل صفوی و نام پرنده ای است

سانا:آسان/ سهل

سمکۆ:رییس ایل شکاک/اسماعیل آقای سمکو

سنوور:مرز/ سرحد

سه‌ربه‌رز:سر بلند

سه‌رپه‌ل:فرمانده

سه‌رکه‌وت:پیر و ز/ مو فق

سه‌یران:سیر و گردش  

سه‌‌یوان:هاله‌ ی دور ماه

سیروان:نام رودی مهم در کردستان

شاخه‌وان:کو هنورد

شاناز:ناز دار با افتخار

شۆڕش:انقلابی/قیام/ مبارز

شه‌رمین:با شرم و حیا ( ین نسبت است )

شه‌هریبان:شهر یا ر/ یکی از خوانندگان زن کرد

ڕامان:متفکر/بادقت نگریستن در هرچیز

ڕزگار:رهایی بخش/نجات دهنده‌

ڕۆژان:ایام/دوران- مثل خورشید

ڕووگه‌ش:خندان/متبسم

ڕۆژیار:خور شید /آفتاب/یار خورشید

ڕێباز:رهگذر / نشان دهنده‌ ی را ه/آیین

ڕێبین:راهنما/راه شناس

ڕێزان:راه دان/دانشمند

زاموا:منطقه ای کشف شده و باستانی در سردشت شرق کردستان 

زریان:باد جنوب

زمناکۆ: کوهی در اطراف حلبچه جنوب کردستان

ژیار:تمدن/ فرهنگ

نەکەرۆز: ناوی کێوێکە

زەڕدەشت:پێغەمبەری کورد

ئاژوان:

ئاڵا:پرچم

کۆمار: جمهوری (کۆماری کوردستان)

زیلان:

ژوان:میعادگاه

ئاپۆ: عمو ( سه‌رۆک ئاپۆ)

سنوور:مرز

سۆلان:ڕه‌چه‌ڵه‌ک- ریشه‌

تاڤگه‌:آبشار

کازیوه‌:صبحدم

کوردیا:

ماکوان:

مه‌هاباد:

نارین:

پێشه‌نگ:پێشرو

بارزان:خێڵ و ناوچه‌یه‌کی کوردی

تاژدین:

دیاکۆ:یه‌که‌مین پاشای ماد

زاگرۆس:زنجێره‌ کێوی کوردستان

سواره‌:شاعیری کورد

شه‌مدین:

 لووتکه‌: قله‌

نالی: مامۆستا نالی

خانی:احمد خانی شاعر ملی گرای کورد

هه‌وراز: بلندی،به‌رزایی

خه‌بات: مبارز

ئاران: گه‌رمێن

چه‌کۆ:قاره‌مانێکی کورد

خۆشناو:

دیار:دیدار- به‌رچاو

سارم: سه‌ردارێکی کورد

په‌ره‌نگ:پشکۆ

چرۆ:خونچه‌ی تازه‌ی گه‌ڵای دار

ژیوار: مایه‌ی ژیان

زه‌نوێر: شوێنی پڕ گوڵ وگیا

شنه‌: بای فێنک

که‌ژۆ: سپی پێست

که‌وێ : وه‌ک که‌و

زگار: هه‌ره‌وه‌ز- همکاری

لاوژه‌: ستران

هه‌رمان: جاوید

ئامه‌د: به‌خت،شارێکی گه‌وره‌ی باکوور

چه‌مان: چاوان

ڕۆدان:

زنار: به‌ردی زۆر گه‌وره‌

هه‌ستیار: شاعر وێژه‌وان

بنار:دامنه‌ی کوه‌

هایا: وشیار

ئاڤان:

دیار:

 

نوشته شده توسط له‌ تیف   | لینک ثابت |